Het verschil tussen een fixed en growth mindset

fixed en growth mindset
oktober 22, 2026
13488

Een fixed mindset en een growth mindset zijn twee manieren van denken over je eigen kunnen. Bij een fixed mindset zie je intelligentie en talent als vast. Bij een growth mindset geloof je dat je groeit door oefening, inzet en feedback. Dat verschil bepaalt hoe je omgaat met uitdagingen, fouten en kritiek. In dit artikel zie je de verschillen op een rij, ontdek je welke mindset bij jou past en leer je in vier stappen te groeien.

Het verschil tussen een fixed en growth mindset

Het verschil tussen een fixed en growth mindset zit vooral in de manier waarop iemand naar ontwikkeling kijkt. Mensen met een growth mindset geloven dat vaardigheden verder ontwikkeld kunnen worden. Oefenen, leren en doorzetten spelen daarbij een belangrijke rol. Mensen met een fixed mindset gaan er eerder vanuit dat bepaalde eigenschappen en vaardigheden vaststaan. Denk bijvoorbeeld aan intelligentie of talent. Toch ligt de manier waarop iemand denkt niet volledig vast.

Je kunt in verschillende situaties anders reageren en zowel kenmerken van een fixed als growth mindset laten zien. Wil je meer inzicht krijgen in je eigen eigenschappen en voorkeuren? Dan kunnen persoonlijkheidstesten interessant zijn om eens te proberen.

Fixed mindsetGrowth mindset
OvertuigingTalent en intelligentie staan vastVaardigheden zijn te ontwikkelen
UitdagingenVermijden, want je kunt falenAangaan, want je kunt leren
FoutenBewijs dat je iets niet kuntInformatie over wat anders kan
KritiekPersoonlijk opgevat of genegeerdGebruikt om te verbeteren
InzetZinloos als je het toch niet kuntDe weg naar beter worden
Succes van anderen
Bedreigend
Inspirerend
Bij tegenslag
Sneller opgeven
Andere aanpak proberen

Wat is een fixed mindset

Een fixed mindset is het geloof dat intelligentie, talent en vaardigheden grotendeels vaststaan. Een uitdaging voelt dan snel als een test die je kunt falen, dus ga je die liever uit de weg als je twijfelt. Kritiek komt persoonlijk aan en een fout voelt als bevestiging dat je ergens niet goed in bent. Het succes van een ander kan zelfs bedreigend zijn.

Mensen met een fixed mindset denken daardoor vaak zwart-wit: iets lukt of het lukt niet, je hebt talent of je hebt het niet. Na een tegenvaller zoek je minder snel naar extra oefening of een andere aanpak.

Mindset - Carol S. Dweck

Mindset - Carol S. Dweck

Verander je denkwijze om je doelen te bereiken en ontdek de weg naar een succesvol leven. Carol Dweck, de wereldberoemde psycholoog van Stanford University, heeft na tientallen jaren onderzoek naar prestatie en succes een revolutionair...
  • Heldere boodschap
  • Volledig
  • Rijk geïllustreerd
Bekijk op Bol.com

Wat is een growth mindset of groei mindset

Een growth mindset is het geloof dat intelligentie en vaardigheden zich ontwikkelen door inzet, doorzettingsvermogen en leren. Een uitdaging is dan een kans om beter te worden. Mensen met een growth mindset staan opener voor feedback en gebruiken die om verder te komen. Ze weten dat hun eigen inzet bepaalt wat ze bereiken.

Gaat er iets mis, dan vragen ze zich af wat er gebeurde en wat anders kan. Een fout zegt dan niets over wie je bent. Het betekent dat een vaardigheid of strategie nog niet goed genoeg is. Dat is het belangrijkste verschil tussen een fixed en growth mindset: je blijft leren als iets niet direct lukt.

vrouw denkend achter de laptop met een kop thee en schrift

Fixed en growth mindset in de praktijk

  • Op werk: je presentatie valt tegen. Fixed: “Ik kan gewoon niet presenteren.” Growth: “Wat werkte niet en wat ga ik oefenen?”
  • Op school en in de opvoeding: een kind haalt een onvoldoende voor wiskunde. Fixed: “Ik ben slecht in wiskunde.” Growth: “Ik snap dit nog niet.” Ouders helpen door inzet en aanpak te complimenteren in plaats van “je bent zo slim”.
  • In sport: je verliest een wedstrijd. Fixed: “Ik ben niet goed genoeg.” Growth: “Waar kan ik de volgende keer beter in worden?”

Fixed of growth mindset: welke gedachten herken jij?

Een paar kenmerken en gedachtes die bij een fixed mindset horen:

  • Denken in problemen en onmogelijkheden (“ik kan het niet”, “het lukt me niet”)
  • Ik heb gefaald en schaam me
  • Excuses zoeken als eerste reactie (“ja maar...”)
  • Als iets moeite kost, ben ik er blijkbaar niet goed in
  • Feedback vermijden of bagatelliseren
  • Anderen en jezelf veroordelen
  • Altijd iemand de schuld geven (“het ligt niet aan mij, maar aan jou”)
  • Vooroordelen en aannames hebben
  • “Op mijn manier zal het gebeuren”
  • Niet durven loslaten en controle willen houden

Of zijn dat kenmerken en/of gedachten die passen bij een Growth mindset, zoals:

  • Denken in oplossingen (“alles is op te lossen”)
  • “Hoe ga ik dit aanpakken?”
  • “Ik ga het proberen”
  • Ervan uitgaan dat gedrag, houding en zelfs persoonlijkheidstypen veranderlijk zijn
  • “Ik mag hulp vragen”
  • “Ik kan het”
  • Zien dat er altijd nieuwe dingen te leren zijn en dat positief vinden
  • Fouten maken is oké en zelfs nodig
  • Uitdagingen zijn goed en leuk
  • Falen is niet erg
  • Minder aannames en vooroordelen
  • “Ik weet niet alles, meerdere wegen leiden naar Rome”
  • Durven loslaten, alles komt goed

Het kan trouwens best zijn dat je in verschillende situaties en gebeurtenissen de kenmerken van een andere mindset vertoont. Als je dit voor jezelf helder hebt, kun je leren steeds meer je bewust te zijn van de mindset waarin je zit en hoe die je helpt om je doel te bereiken. Als je niet tevreden bent over je mindset kun je die gaan trainen om te veranderen. Je persoonlijkheid is voor een deel zeker veranderbaar.

Van fixed mindset naar growth mindset, hoe?

Doordat je weet wat het verschil tussen een fixed en growth mindset is en welke opvattingen bij beide mindsets behoren, is het mogelijk om hier zelf ook invloed op uit te oefenen. Iedereen kan zijn of haar mindset veranderen, zo ook jij. Als je maar wilt! Er zijn 4 stappen die jou richting bieden naar een growth mindset, namelijk:

  1. Word je bewust van de innerlijke stem die bij jouw fixed mindset hoort.
  2. Erken dat je een keuze hebt. Je hebt een keuze in hoe je uitdagingen, tegenslagen en/of kritiek ervaart. Je kunt ze interpreteren als signalen dat je tekortschiet, maar ook als signalen dat je aan de bak moet om je handelen bij te stellen, meer inzet te tonen en te werken aan je vaardigheden. Als je erkent dat je deze keuze hebt dan ontstaat er ook ruimte om dit te gaan veranderen.
  3. Praat terug als je fixed mindset aan het woord is. Probeer de woorden van je fixed mindset te veranderen in woorden die meer betrekking hebben op een growth mindset.
  4. Onderneem op groei gerichte actie. Oefen met het horen en herkennen van de verschillende stemmen. Oefen met het handelen vanuit een growth mindset door uitdagingen aan te gaan, lering te trekken uit tegenslagen, het opnieuw te proberen, kritiek aan te horen en daar iets mee te doen.

Veranderen is nooit makkelijk, hoe goed of minder goed je er ook in bent. We hebben een tijdje terug een podcast opgenomen over ondernemen, verandermanagement en Mindset Transformatie. Ben jij iemand die als, net zo velen, beter leert met visueel materiaal? Klik dan hieronder!

Niet denken maar doen 

Je eerste reactie op een situatie komt vaak vanuit je fixed mindset. Dat is normaal en het zegt niets over wie je bent. Het verschil tussen een fixed mindset en growth mindset zit in wat je daarna doet. Als je die eerste gedachte opmerkt en jezelf even de ruimte geeft om te kiezen, kun je de situatie bekijken vanuit een growth mindset en vanuit die gedachte actie ondernemen. Hoe vaker je dat doet, hoe makkelijker het wordt om te schakelen. Zo leer je het verschil tussen een fixed mindset en growth mindset niet alleen kennen, maar ook toepassen.

Growth Mindset

Growth Mindset

Het boek is Engelstalig. Investeren vergt meer dan alleen vaardigheden. Miljonairs delen allemaal een sterke mindset voor succes, met zelfdiscipline en focus. Onze eigen gedachten kunnen ons vaak onbewust tegenhouden. We hebben de wil en...
Bekijk op Bol.com

Meer boeken over mindset? Bekijk onze top 10 boeken over mindset blog!

Over de auteur

Kiona Lousberg

Heii, ik ben Kiona Lousberg. Op Mindsetters deel ik mijn inzichten en ervaringen. Iedereen heeft een eigen verhaal, het leven kent leuke maar ook minder leuke momenten. Zo heeft iedereen wel eens in een diep dal gezeten en…

Alle artikelen van Kiona Lousberg

Boek van de week

Nieuwsbrief

Schrijf je in voor de inspiratiemail van Mind Setters

Blijf op de hoogte

Wij houden je op de hoogte van het laatste nieuws voor persoonlijk ontwikkeling en groei. 
Meld je aan voor onze nieuwsbrief en mis geen enkel bericht!
© Mindsetters - 2026
Made with
Web Wings
chevron-down