Het verschil tussen een fixed en growth mindset

fixed en growth mindset
januari 3, 2026
13310

Er worden twee verschillende manieren van denken onderscheiden: een fixed mindset en een growth mindset. Bij een fixed mindset ga je ervan uit dat eigenschappen, intelligentie en vaardigheden grotendeels vaststaan. Een growth mindset gaat juist uit van ontwikkeling door oefening, inzet en nieuwe ervaringen. Deze manier van denken heeft invloed op hoe je omgaat met uitdagingen, fouten en feedback. Maar wat is een fixed en growth mindset precies? En wat is het verschil tussen een fixed en growth mindset? Hieronder leggen we beide mindsets uit en ontdek je welke gedachten en gedragingen daarbij passen.

Het verschil tussen een fixed en growth mindset

Het verschil tussen een fixed en growth mindset zit vooral in de manier waarop iemand naar ontwikkeling kijkt. Mensen met een growth mindset geloven dat vaardigheden verder ontwikkeld kunnen worden. Oefenen, leren en doorzetten spelen daarbij een belangrijke rol. Mensen met een fixed mindset gaan er eerder vanuit dat bepaalde eigenschappen en vaardigheden vaststaan. Denk bijvoorbeeld aan intelligentie of talent. Toch ligt de manier waarop iemand denkt niet volledig vast. Je kunt in verschillende situaties anders reageren en zowel kenmerken van een fixed als growth mindset laten zien.

Fixed mindset of vaste mindset

Een fixed mindset bestaat uit innerlijke overtuigingen waarbij iemand intelligentie, vaardigheden en talenten als vaststaand ziet. Een uitdaging kan daardoor sneller worden gezien als een kans om te mislukken. Mensen met een fixed mindset willen zich vaak wel bewijzen, maar vermijden uitdagingen wanneer ze twijfelen aan hun eigen kunnen. Ook kritiek en feedback kunnen lastig zijn. Wanneer iets niet lukt, kan dat voelen als een bevestiging dat iemand ergens niet goed in is. Het doorzettingsvermogen neemt daardoor sneller af. Succes van anderen kan daarnaast als bedreigend worden ervaren. In plaats van te onderzoeken wat er nog te leren valt, ontstaat eerder de neiging om het eigen kunnen te beoordelen.

Mensen met een fixed mindset kunnen daardoor zwart-wit denken over hun vaardigheden. Iets lukt of het lukt niet, iemand heeft talent of heeft het niet. Bij een tegenvaller wordt minder snel gekeken naar extra oefening of een andere aanpak. Ook kan iemand excuses zoeken, kritiek vermijden of uitdagingen uit de weg gaan. Negatieve feedback wordt dan eerder persoonlijk opgevat dan gebruikt om verder te leren. Dat kan uiteindelijk invloed hebben op het beeld dat iemand van zijn eigen mogelijkheden heeft.

Mindset - Carol S. Dweck

Mindset - Carol S. Dweck

Verander je denkwijze om je doelen te bereiken en ontdek de weg naar een succesvol leven. Carol Dweck, de wereldberoemde psycholoog van Stanford University, heeft na tientallen jaren onderzoek naar prestatie en succes een revolutionair...
  • Heldere boodschap
  • Volledig
  • Rijk geïllustreerd
Bekijk op Bol.com
''Avoiding effort and challenging situations is my goal''

Growth mindset of groei mindset

Een growth mindset is een geheel aan innerlijke overtuigingen waarbij iemand ervan uitgaat dat intelligentie en vaardigheden ontwikkeld kunnen worden. Inzet, doorzettingsvermogen en aandacht voor het proces spelen daarbij een belangrijke rol. Mensen met een growth mindset geloven dat basiseigenschappen kunnen groeien. Een uitdaging wordt daardoor eerder gezien als een kans om kennis en vaardigheden verder te ontwikkelen. Bij een growth mindset wordt ook gesproken over potentieel. Het uitgangspunt is dat intelligentie, talent, vaardigheden en sportieve aanleg verder ontwikkeld kunnen worden. Mensen met een growth mindset staan vaker open voor uitdagingen en kritische feedback. Ook gaan zij ervan uit dat hun eigen inzet invloed heeft op wat ze kunnen bereiken. Ze leren van anderen en gebruiken feedback om verder te komen.

vrouw denkend achter de laptop met een kop thee en schrift

Mensen met een growth mindset werken met gerichte doelen en onderzoeken hoe ze deze kunnen bereiken. Ze gaan ervan uit dat oefening, inspanning en gerichte instructie ontwikkeling mogelijk maken. Wanneer iets niet lukt, kijken ze naar wat er fout ging en wat anders kan. Een fout zegt daarmee niet direct iets over jou als persoon. Het kan betekenen dat een bepaalde vaardigheid of strategie nog niet voldoende ontwikkeld is. Deze manier van denken, voelen en handelen kan ervoor zorgen dat iemand blijft leren wanneer iets niet direct lukt. Dat is een belangrijk verschil tussen een fixed en growth mindset.


''Ik heb het nog nooit gedaan, maar denk wel dat ik het kan!’’

Pipi langkous

Welke mindset heb jij?

Nu we weten wat het verschil tussen een fixed en growth mindset is, is het goed om even stil te staan bij jouw mindset. Neem de tijd om na te gaan hoe jij reageert als je iets goed hebt gedaan en/of wanneer iets niet gelukt is. En welke gedachten komen dan bij je op? Een fixed mindset is een mindset waarbij je ervan uit gaat dat je bent zoals je bent en dat je niet kunt veranderen, leren en groeien. Zo denkt iemand met een fixed mindset niet alleen over zichzelf, maar ook over anderen.

Een paar kenmerken en gedachtes die bij een fixed mindset horen:

  • Denken in problemen en onmogelijkheden (ik kan het niet, het lukt me niet)
  • Ik schaam me rot
  • Ik heb gefaald
  • Excuses zoeken als eerste reactie (ja maar...)
  • Jij kan makkelijk praten
  • Feedback vermijden of bagatelliseren
  • Anderen en jezelf veroordelen
  • Altijd iemand de schuld geven (het ligt niet aan mij, maar aan jou)
  • Het hebben van vooroordelen en aannames
  • Op mijn manier zal het gebeuren
  • Ik vind het saai
  • gelukkig heb ik er niet veel moeite voor gedaan
  • Niet durven loslaten (controle willen behouden)

Of zijn dat kenmerken en/of gedachten die passen bij een Growth mindset, zoals:

  • Denken in oplossingen (alles is op te lossen)
  • Hoe zal ik dit gaan doen?
  • Ik ga het proberen
  • Ervan uitgaan dat gedrag, houding en zelfs persoonlijkheidtypen veranderlijk zijn (iedereen kan leren, zich aanpassen, groeien)
  • Ik mag hulp vragen
  • Ik kan het
  • Zien dat er altijd nieuwe dingen te leren zien en dit als iets positiefs ervaren
  • Fouten maken is oké en zelfs noodzakelijk
  • Uitdagingen zijn goed en leuk
  • Falen is niet erg
  • Minder aannames en vooroordelen
  • Ik weet niet alles, meerdere wegen leiden naar Rome
  • Durven los te laten, alles komt goed

Het kan trouwens best zijn dat je in verschillende situaties en gebeurtenissen de kenmerken van een andere mindset vertoont. Als je dit voor jezelf helder hebt, kun je leren steeds meer je bewust te zijn van de mindset waarin je zit en hoe die je helpt om je doel te bereiken. Als je niet tevreden bent over je mindset kun je die gaan trainen om te veranderen. Je persoonlijkheid is voor een deel zeker veranderbaar.

Van fixed mindset naar growth mindset, hoe?

Doordat je weet wat het verschil tussen een fixed en growth mindset is en welke opvattingen bij beide mindsets behoren, is het mogelijk om hier zelf ook invloed op uit te oefenen. Iedereen kan zijn of haar mindset veranderen, zo ook jij. Als je maar wilt! Er zijn 4 stappen die jou richting bieden naar een growth mindset, namelijk:

  1. Word je bewust van de innerlijke stem die jou fixed mindset is.
  2. Erken dat je een keuze hebt. Je hebt een keuze in hoe je uitdagingen, tegenslagen en/of kritiek ervaart. Je kunt ze interpreteren als signalen dat je tekortschiet, maar ook als signalen dat je aan de bak moet om je handelen bij te stellen, meer inzet te tonen en te werken aan je vaardigheden. Als je erkent dat je deze keuze hebt dan ontstaat er ook ruimte om dit te gaan veranderen.
  3. Praat terug als je fixed mindset aan het woord is. Probeer de woorden van je fixed mindset te veranderen in woorden die meer betrekking hebben op een growth mindset.
  4. Onderneem op groei gerichte actie. Oefen met het horen en herkennen van de verschillende stemmen. Oefen met het handelen vanuit een growth mindset door uitdagingen aan te gaan, lering te trekken uit tegenslagen, het opnieuw te proberen, kritiek aan te horen en daar iets mee te doen.

Veranderen is nooit makkelijk, hoe goed of minder goed je er ook in bent. We hebben een tijdje terug een podcast opgenomen over ondernemen, verandermanagement en Mindset Transformatie. Ben jij iemand die als, net zo velen, beter leert met visueel materiaal? Klik dan hieronder!

Niet denken maar doen 

Actie overstijgt gedachten. Vaak denk je eerst iets en geeft deze gedachte als eerste reactie. Dit is vaak een gedachte en reactie die vanuit een fixed mindset is gestuurd. Als je je daar bewust van bent en je ruimte hebt om je respons te kiezen, kun je kiezen om het te bekijken vanuit een growth mindset. En vanuit dat standpunt actie te ondernemen. Hoe vaker je dat lukt, hoe beter je er in wordt en hoe meer je je mindset shift van de ene naar de andere.

‘’I can accept failure. Everyone fails at something. But I can’t accept not trying. ‘’

Michael Jordan

Growth Mindset

Growth Mindset

Het boek is Engelstalig. Investeren vergt meer dan alleen vaardigheden. Miljonairs delen allemaal een sterke mindset voor succes, met zelfdiscipline en focus. Onze eigen gedachten kunnen ons vaak onbewust tegenhouden. We hebben de wil en...
Bekijk op Bol.com

Meer boeken over mindset? Bekijk onze top 10 boeken over mindset blog!

Over de auteur

Kiona Lousberg

Heii, ik ben Kiona Lousberg. Op Mindsetters deel ik mijn inzichten en ervaringen. Iedereen heeft een eigen verhaal, het leven kent leuke maar ook minder leuke momenten. Zo heeft iedereen wel eens in een diep dal gezeten en…

Alle artikelen van Kiona Lousberg

Boek van de week

Nieuwsbrief

Schrijf je in voor de inspiratiemail van Mind Setters

Blijf op de hoogte

Wij houden je op de hoogte van het laatste nieuws voor persoonlijk ontwikkeling en groei. 
Meld je aan voor onze nieuwsbrief en mis geen enkel bericht!
© Mindsetters - 2026
Made with
Web Wings
chevron-down