Werkgeheugen trainen

Je gebruikt je werkgeheugen de hele dag door. Denk aan het onthouden van een boodschap, telefoonnummer of instructie die je net hebt gekregen. Meestal sta je daar niet bewust bij stil. Toch merk je het snel wanneer informatie niet goed blijft hangen. Misschien moet je een tekst meerdere keren lezen of vergeet je wat iemand net heeft verteld. Gelukkig zijn er verschillende manieren om je werkgeheugen te trainen. Daarbij hoef je niet alleen te denken aan geheugenspelletjes of speciale trainingen. Beweging, slaap, herhaling en het leren van nieuwe dingen spelen eveneens een rol. In deze blog lees je hoe het werkgeheugen werkt en hoe het zich ontwikkelt. Daarnaast ontdek je verschillende manieren waarmee je jouw werkgeheugen kunt verbeteren.

Het werkgeheugen

Het werkgeheugen kun je zien als een tijdelijk kladblok in je brein. Hier wordt informatie korte tijd opgeslagen wanneer je deze ergens voor nodig hebt. Denk bijvoorbeeld aan een adres dat je onthoudt totdat je het hebt ingevoerd. Tijdens een gesprek gebruik je het werkgeheugen om eerdere informatie vast te houden. Daardoor kun je blijven volgen waar het gesprek over gaat. Het werkgeheugen helpt daarnaast bij leren, rekenen, plannen en het uitvoeren van instructies. Informatie uit je langetermijngeheugen kan hierbij eveneens worden gebruikt. Hierdoor kun je bestaande kennis toepassen op wat je op dat moment doet. Binnen het werkgeheugen wordt onderscheid gemaakt tussen verbale en visueel-ruimtelijke informatie. Het verbale werkgeheugen gebruik je bijvoorbeeld bij gesproken of geschreven instructies. Het visueel-ruimtelijke gedeelte speelt een rol bij het onthouden van plaatsen, vormen en bepaalde volgordes.

Hoe ontwikkelt het werkgeheugen zich?

Het werkgeheugen begint zich al vroeg in de kinderjaren te ontwikkelen. Een jong kind kan minder informatie kort vasthouden dan een ouder kind. Tijdens de basisschoolperiode neemt deze capaciteit verder toe. Kinderen kunnen hierdoor steeds meer informatie onthouden en tijdens een taak gebruiken. Denk bijvoorbeeld aan langere instructies op school of verschillende stappen tijdens een rekensom. Het visueel-ruimtelijke geheugen maakt in deze periode eveneens een sterke ontwikkeling door. Naarmate kinderen ouder worden, kunnen zij steeds ingewikkeldere informatie verwerken. De ontwikkeling stopt niet zodra iemand volwassen wordt. Wel vinden de grootste veranderingen vooral tijdens de kinderjaren en adolescentie plaats. Op latere leeftijd blijven aandacht, ervaring en de manier waarop informatie wordt verwerkt een rol spelen.

Iedereen vergeet weleens iets. Toch kan het opvallen wanneer je regelmatig moeite hebt om informatie kort vast te houden. Dat merk je bijvoorbeeld tijdens gesprekken, op school of tijdens je werk. Soms raak je de draad kwijt bij een langere uitleg. Een geschreven tekst moet misschien meerdere keren worden gelezen voordat de informatie blijft hangen. Ook plannen en organiseren kunnen lastiger worden wanneer je meerdere dingen moet onthouden.

Wanneer merk je problemen met het werkgeheugen?

Problemen met het werkgeheugen kunnen zich op verschillende manieren laten zien. Denk bijvoorbeeld aan:

• Moeite met het onthouden van langere instructies
• Snel afgeleid zijn tijdens een taak
• Regelmatig dagdromen
• Moeite hebben om aan een taak te beginnen
• Een geschreven tekst meerdere keren moeten lezen
• De draad kwijtraken tijdens een gesprek
• Moeite hebben met plannen en organiseren
• Regelmatig spullen kwijt zijn
• Lastig kunnen inschatten hoeveel tijd iets kost

Eén van deze punten herkennen betekent niet meteen dat je werkgeheugen minder goed werkt. Wanneer meerdere situaties vaak voorkomen, kan het interessant zijn hier meer aandacht aan te besteden.

ADHD en het werkgeheugen

Bij ADHD wordt regelmatig gekeken naar aandacht, impulsiviteit en het werkgeheugen. Sommige mensen met ADHD hebben moeite om informatie lang genoeg vast te houden tijdens een taak. Dat kan bijvoorbeeld merkbaar zijn bij langere instructies of werkzaamheden met meerdere onderdelen. Afleiding kan er daarnaast voor zorgen dat informatie sneller verloren gaat. Hierdoor moet iemand soms opnieuw beginnen of navragen wat er precies moest gebeuren. Niet iedereen met ADHD ervaart dezelfde problemen. De manier waarop ADHD invloed heeft op aandacht en informatieverwerking verschilt namelijk per persoon. Het werkgeheugen is slechts één onderdeel dat hierbij een rol kan spelen. Verschillende onderzoeken hebben gekeken naar manieren om bepaalde onderdelen van het werkgeheugen te trainen. De resultaten verschillen per training en persoon. Training kan daarom niet worden gezien als een algemene oplossing voor ADHD.

Een training voor het werkgeheugen

Er bestaan speciale programma's voor mensen die hun werkgeheugen willen trainen. Een bekend voorbeeld is Cogmed. Dit programma bestaat uit verschillende oefeningen die een beroep doen op het werkgeheugen. Er zijn trainingen voor kinderen, jongeren en volwassenen. Tijdens dergelijke oefeningen moet je bijvoorbeeld informatie onthouden en daar vervolgens iets mee doen. Naarmate een training vordert, kunnen de opdrachten veranderen. Het idee is dat het werkgeheugen hierdoor regelmatig wordt uitgedaagd. Resultaten kunnen echter per persoon verschillen. Beter worden in een bepaalde oefening betekent niet automatisch dat alle geheugenvaardigheden verbeteren. Daarom is het goed om dergelijke trainingen te zien als één mogelijke manier om met het werkgeheugen bezig te zijn.

Werkgeheugen trainen voor volwassenen

Niet alleen kinderen gebruiken hun werkgeheugen voortdurend. Volwassenen hebben het bijvoorbeeld nodig tijdens gesprekken, vergaderingen, autoritten en werkzaamheden. Tegenwoordig slaan we veel informatie buiten ons eigen geheugen op. Afspraken staan in onze telefoon en boodschappen verdwijnen in digitale lijstjes. Voor routes gebruiken we vaak navigatie en telefoonnummers hoeven we nauwelijks nog zelf te onthouden. Dat betekent natuurlijk niet dat deze hulpmiddelen slecht zijn. Ze maken veel dingen juist makkelijker. Toch kun je gedurende de dag momenten gebruiken om je geheugen wat meer uit te dagen. Bij werkgeheugen trainen voor volwassenen hoeft het daarom niet alleen om speciale oefeningen te gaan. Een nieuwe vaardigheid leren, regelmatig lezen of bewust informatie onthouden zijn eveneens mogelijkheden. Juist de afwisseling tussen verschillende activiteiten houdt je hersenen actief. Een boek kan je meer achtergrondinformatie geven over de manier waarop je geheugen werkt. Daarna kun je bekijken welke oefeningen of gewoonten je zelf interessant vindt.

De winst van het werkgeheugen

Hoeveel cijfers kun je in omgekeerde volgorde opnoemen zonder weer te kijken? Hoe beter je hierin slaagt, hoe beter je werkgeheugen! En hoe beter je werkgeheugen, hoe beter je presteert op school of op je...

Bekijk op Bol.com

Gewoonten die je geheugen ondersteunen

Je werkgeheugen verbeteren draait niet alleen om oefeningen waarbij je zoveel mogelijk informatie probeert te onthouden. Andere gewoonten kunnen eveneens invloed hebben op hoe scherp en geconcentreerd je bent. Een slechte nachtrust merk je bijvoorbeeld vaak de volgende dag. Concentreren kost meer moeite en nieuwe informatie blijft soms minder gemakkelijk hangen. Verschillende gewoonten kunnen helpen om je hersenen actief te houden. Denk bijvoorbeeld aan:

• Voldoende slapen
• Regelmatig bewegen
• Gevarieerd eten
• Iets nieuws leren
• Regelmatig lezen
• Bestaande routines afwisselen
• Tijd nemen voor ontspanning

Het gaat hierbij niet om alles ineens veranderen. Kies vooral activiteiten die bij je leven passen en die je regelmatig kunt blijven doen.

Geheugentechnieken die je kunt gebruiken

Soms wil je vooral bepaalde informatie gemakkelijker kunnen onthouden. Daarvoor bestaan verschillende geheugentechnieken. Misschien gebruik je sommige daarvan al zonder dat je er bewust bij stilstaat. Een telefoonnummer deel je bijvoorbeeld vaak automatisch op in kleinere groepjes. Ook een ezelsbruggetje uit je schooltijd kan jaren later nog steeds in je geheugen zitten. Deze technieken vergroten niet automatisch de capaciteit van je werkgeheugen. Ze kunnen je wel helpen om informatie anders te verwerken en gemakkelijker terug te halen. Hieronder bespreken we een aantal bekende voorbeelden.

Ezelsbruggetjes

Een ezelsbruggetje koppelt informatie aan iets wat gemakkelijker te onthouden is. Dat kan een woord, zin, afkorting of rijmpje zijn. Veel mensen gebruiken deze techniek al vanaf hun schooltijd. Vooral bij vaste volgordes of losse begrippen kan een herkenbare koppeling helpen. Je geeft nieuwe informatie hiermee als het ware een herkenbaar aanknopingspunt.

Een geheugenpaleis

Bij een geheugenpaleis koppel je informatie aan een omgeving die je goed kent. Denk bijvoorbeeld aan je eigen woning. Verschillende onderwerpen krijgen in gedachten een vaste plek in een bepaalde kamer. Wanneer je de informatie nodig hebt, loop je deze route in gedachten opnieuw af. Deze techniek wordt bijvoorbeeld gebruikt om onderdelen van een presentatie of speech te onthouden. Je maakt hierbij gebruik van een bekende omgeving om nieuwe informatie terug te vinden.

Chunking

Bij chunking deel je grotere hoeveelheden informatie op in kleinere groepen. Een telefoonnummer is daar een herkenbaar voorbeeld van. Waarschijnlijk onthoud je een nummer niet als één lange reeks losse cijfers. Door cijfers te groeperen, ontstaat informatie die gemakkelijker te onthouden is. Hetzelfde principe kun je bij andere informatie gebruiken. Een boodschappenlijst kan bijvoorbeeld worden verdeeld in verschillende categorieën. Dat is handig wanneer je meerdere producten wilt onthouden voor een supermarkt of technische groothandel Primex. Hierdoor hoef je niet ieder product als afzonderlijk onderdeel te onthouden. Je probeert in plaats daarvan enkele kleinere groepen informatie vast te houden.

Associaties maken

Nieuwe informatie blijft soms gemakkelijker hangen wanneer je deze aan iets bekends koppelt. Een opvallend beeld, persoon of plaats kan daarbij helpen. Hierdoor krijgt nieuwe informatie een verbinding met iets wat al in je geheugen aanwezig is. Vooral visuele associaties kunnen bij sommige mensen goed werken. Je kunt bijvoorbeeld een naam verbinden aan een opvallend kenmerk dat je gemakkelijk herkent.

Schrijven en aantekeningen maken

Aantekeningen maken zorgt ervoor dat je actief met informatie bezig bent. Tijdens het schrijven bepaal je welke onderdelen belangrijk zijn. Je verwerkt de informatie daardoor op een andere manier dan wanneer je alleen leest. Met de hand schrijven kan daarnaast helpen om bewuster met de inhoud bezig te zijn. Schrijven kan eveneens helpen om gedachten te ordenen en gebeurtenissen vast te leggen. Dat zie je bijvoorbeeld terug bij journaling.

Herhalen en delen

Informatie die je maar één keer hoort, wordt gemakkelijk vergeten. Herhaling kan helpen om bepaalde kennis beter te onthouden. Dat hoeft niet te betekenen dat je dezelfde tekst steeds opnieuw leest. Je kunt de informatie bijvoorbeeld later uit je hoofd proberen terug te halen. Een andere mogelijkheid is uitleggen wat je hebt geleerd. Hierdoor moet je de informatie zelf verwerken en in eigen woorden vertellen. Dit wordt ook wel het protegé-effect genoemd. Door kennis met iemand anders te delen, ben je er opnieuw actief mee bezig. Herhalen en delen kunnen daardoor eenvoudige manieren zijn om informatie vaker te gebruiken.

Werkgeheugen trainen met geheugenspelletjes

Geheugenspelletjes worden vaak genoemd wanneer het gaat over het werkgeheugen trainen. Denk aan memory, cijferreeksen, rekenpuzzels en verschillende apps. Zulke spellen kunnen leuk zijn en dagen je geheugen tijdens het spelen uit. Je wordt door oefening vaak beter in de specifieke taak die je uitvoert. Dat betekent echter niet automatisch dat ieder onderdeel van je geheugen daardoor verbetert. Wie zoekt naar oefeningen voor het werkgeheugen trainen voor volwassenen, hoeft daarom niet alleen naar geheugenspellen te kijken. Gewone activiteiten kunnen je hersenen eveneens blijven uitdagen. Lees bijvoorbeeld regelmatig, leer iets nieuws of probeer informatie bewust te onthouden. Afwisseling speelt daarbij een belangrijke rol. Uiteindelijk gebruik je jouw werkgeheugen namelijk vooral tijdens gewone situaties in je dagelijks leven. Er zijn daardoor genoeg momenten waarop je bewust met je geheugen aan de slag kunt gaan. Hoe ga jij je werkgeheugen trainen?