De top 10 wijze spreuken van grote denkers

Sommige uitspraken zijn honderden of zelfs duizenden jaren oud en worden nog steeds gedeeld. Dat is eigenlijk best bijzonder. De wereld waarin filosofen als Seneca, Socrates en Aristoteles leefden, zag er totaal anders uit dan die van ons. Toch dachten zij na over onderwerpen die we nog steeds herkennen. Denk aan geluk, twijfel, tegenslagen en de keuzes die je maakt. Juist daarom kunnen wijze spreuken van grote denkers nog steeds iets bij je losmaken. Niet iedere uitspraak zal bij je passen. Misschien lees je er tien en blijft er maar eentje hangen. Welke dat is, ontdek je hieronder.

Wijze spreuken over het leven

Een paar woorden kunnen soms verrassend lang blijven hangen. De uitspraken hieronder gaan over onderwerpen als twijfel, geluk, doorzetten en omgaan met dingen waar je weinig invloed op hebt. Iedere denker kijkt daar op zijn eigen manier naar.

1.     Marcus Aurelius: kijk naar waar je wel invloed op hebt

‘If you are pained by any external thing, it is not this thing that disturbs you, but your own judgment about it.’

We maken ons allemaal weleens druk om dingen waar we weinig invloed op hebben. Wat iemand anders van je vindt, een onverwachte tegenvaller of plannen die anders lopen dan gedacht. Marcus Aurelius schreef veel over het verschil tussen wat je wel en niet zelf kunt bepalen. Dat is een belangrijk onderdeel van het stoïcisme. Deze spreuk herinnert je eraan om je aandacht terug te brengen naar jezelf. Je kunt niet bepalen wat er morgen gebeurt, maar vaak wel hoe je ermee omgaat. Dat klinkt misschien makkelijker dan het is. Toch kan alleen dat besef soms al helpen om iets los te laten.

2.     Seneca: we maken ons vaak zorgen over dingen die niet gebeuren

‘We suffer more often in imagination than in reality.’

Je kent het misschien wel. Morgen staat er een lastig gesprek gepland en in je hoofd heb je vooraf al tien verschillende scenario's bedacht. Uiteindelijk blijkt het gesprek binnen een kwartier voorbij en viel het allemaal mee. Dat is precies waar deze uitspraak van Seneca over gaat. We zijn er behoorlijk goed in om ons zorgen te maken over problemen die misschien nooit ontstaan. Natuurlijk zijn niet alle zorgen onnodig. Het kan wel helpen om jezelf af te vragen of iets echt aan de hand is of vooral in je hoofd al heel groot is geworden.

3.     Epictetus: gebeurtenissen zijn niet het hele verhaal

‘Men are disturbed not by things, but by the views which they take of things.’

Sommige dingen heb je simpelweg niet in de hand. Een afspraak wordt afgezegd, je krijgt slecht nieuws of iets waar je hard voor hebt gewerkt lukt niet. Je eerste reactie daarop komt vaak vanzelf. Hoe je er vervolgens mee omgaat, heb je meestal iets meer zelf in de hand. Blijf je er dagen mee rondlopen of kijk je wat je nog wél kunt doen? Dat betekent niet dat je iedere tegenvaller meteen positief moet bekijken. Soms mag iets gewoon even tegenzitten.

4.     Confucius: langzaam vooruitgaan is nog steeds vooruitgaan

‘Though I have tipped in only one basketful, if I go on, it is I who went on.’

Niet ieder doel bereik je binnen een paar weken. Misschien wil je fitter worden, een opleiding afronden of eindelijk beginnen aan dat idee dat al maanden door je hoofd speelt. Dan kan het frustrerend zijn wanneer het minder snel gaat dan je had gehoopt. Toch betekent langzaam gaan niet dat je stilstaat. Kijk eens terug naar waar je een half jaar geleden stond. Grote kans dat er meer veranderd is dan je op een gewone dinsdagmiddag merkt. Soms zie je vooruitgang pas wanneer je wat verder terugkijkt.

5.     Socrates: blijf vragen stellen

‘The unexamined life is not worth living.’

Veel keuzes maken we bijna automatisch. Je blijft bij dezelfde werkgever, houdt vast aan een gewoonte of doet iets omdat je het nu eenmaal altijd zo hebt gedaan. Af en toe stilstaan bij de reden daarachter kan verrassend zijn. Socrates stond bekend om het stellen van vragen. Niet om overal aan te twijfelen, maar om beter te begrijpen waarom je iets denkt of doet. Misschien ontdek je daardoor dat iets waar je jaren geleden bewust voor koos inmiddels helemaal niet meer bij je past.

6.     Plato: hoe je begint doet ertoe

‘The beginning is the most important part of any work.’

Ergens aan beginnen kan verrassend lastig zijn. Je kunt weken nadenken over sporten, een nieuwe hobby of een plan waar je enthousiast over bent. Zolang je niets doet, blijft het alleen bij een idee. De uitspraak van Plato herinnert eraan hoeveel verschil een begin kan maken. Die eerste actie hoeft niet indrukwekkend te zijn. Je hoeft niet meteen vijf kilometer te hardlopen als je fitter wilt worden. Je schoenen aantrekken en naar buiten gaan is óók een begin.

7.     Aristoteles: geluk zit niet alleen in een goed moment

‘For one swallow does not make a summer, nor does one day.’

Niet alle wijze spreuken gaan over tegenslagen of doorzetten. Aristoteles dacht bijvoorbeeld veel na over geluk en wat een goed leven betekent. Voor hem ging geluk verder dan je op een bepaald moment fijn voelen. Het had veel meer te maken met hoe je leeft, welke keuzes je maakt en wat je gedurende je leven doet. Dat is best een andere manier om naar geluk te kijken. Een leuke vakantie, promotie of avond met vrienden kan je natuurlijk gelukkig maken. Toch bestaat een fijn leven niet alleen uit zulke momenten. Je hoeft niet iedere dag gelukkig te zijn om tevreden te kunnen zijn met je leven. Een slechte maandag zegt uiteindelijk vrij weinig over het grotere geheel.

8.     Friedrich Nietzsche: een reden om door te gaan

‘He who has a why to live for can bear almost any how.’

Sommige dingen kosten nu eenmaal moeite. Studeren voor een diploma, trainen voor een wedstrijd of maanden sparen voor iets wat je graag wilt. Op zulke momenten kan het helpen om te weten waarom je ermee begonnen bent. Dat is waar deze uitspraak van Nietzsche aan doet denken. Een reden om iets te doen maakt het niet automatisch makkelijk. Je hebt soms ook discipline nodig om door te blijven gaan. Die reden kan er wel voor zorgen dat je niet bij de eerste tegenvaller stopt. Je hoeft daarvoor trouwens geen enorm levensdoel te hebben. Een klein doel waar jij veel waarde aan hecht, kan ook voldoende zijn.

9.     Lao Tzu: een lange reis begint ergens

‘The journey of a thousand li commenced with a single step.’

Een groot doel kan behoorlijk ver weg lijken wanneer je aan het begin staat. Je ziet vooral hoeveel je nog moet doen en misschien nog helemaal niet hoe je daar precies gaat komen. Daardoor kan beginnen moeilijker voelen dan nodig is. Deze uitspraak van Lao Tzu brengt dat terug naar iets kleins. Je hoeft vandaag niet bij het eindpunt te zijn. De eerste stap is genoeg. Morgen volgt er misschien nog eentje. Een eerste rijles, je eerste dag op een nieuwe baan of eindelijk dat telefoontje plegen dat je al een week uitstelt: ergens moet je beginnen.

10.     Ralph Waldo Emerson: vertrouw op je eigen oordeel

Ralph Waldo Emerson was een Amerikaanse schrijver, filosoof en essayist uit de negentiende eeuw. In zijn werk schreef hij veel over zelfstandigheid, persoonlijke vrijheid en het belang van je eigen overtuigingen. Vooral zijn essay Self-Reliance werd bekend. Een uitspraak die goed bij die ideeën past is:

‘Nothing can bring you peace but yourself.’

Het is verleidelijk om bevestiging vooral bij anderen te zoeken. Je wilt weten of iemand je keuze begrijpt, wat anderen van je vinden of dat je het wel goed doet. Toch kan iemand anders die zekerheid niet altijd voor je geven. Soms moet je uiteindelijk zelf achter een keuze staan. Dat betekent niet dat advies van anderen niets waard is. Je mag luisteren, twijfelen en van gedachten veranderen. Uiteindelijk ben jij degene die met je keuze verder moet.

Misschien zit er tussen deze wijze spreuken eentje die je aan het denken heeft gezet. Een uitspraak die je herkent of die je anders naar een situatie laat kijken. Je hoeft het niet met iedere denker eens te zijn. Soms is één zin al genoeg om ergens even bij stil te staan. Welke uitspraak spreekt jou het meeste aan?