De betekenis van self-efficacy

Self-efficacy is een concept van psycholoog Albert Bandura dat verwijst naar iemands geloof in zijn of haar eigen vermogen om taken succesvol uit te kunnen voeren en doelen te bereiken. Mensen met hoge self-efficacy zijn er zo van overtuigd dat zij voldoende invloed hebben op hun eigen handelen en resultaten. Mensen met een lage self-efficacy twijfelen dan weer sneller aan zichzelf en verwachten dat al hun plannen tot een halt zullen worden gezet door obstakels. De concrete self-efficacy betekenis gaat dus niet over wat je daadwerkelijk kunt, maar over wat je denkt dat je kunt.

Twee personen met vergelijkbare vaardigheden kunnen hierdoor totaal verschillend presteren, puur doordat hun overtuigingen over zichzelf anders zijn. Dit maakt self-efficacy een interessante profetie van gedrag, doorzettingsvermogen en succes.

Het verschil tussen self-efficacy en zelfvertrouwen

Hoewel de self-efficacy betekenis vaak wordt verward met de betekenis van zelfvertrouwen, zijn het twee totaal verschillende begrippen! Zelfvertrouwen is namelijk een algemene beoordeling van je eigenwaarde, terwijl self-efficacy altijd context- en taakgebonden is. Zo kun je bijvoorbeeld veel self-efficacy hebben op het gebied van presenteren, maar weinig self-efficacy ervaren bij het leren van nieuwe digitale vaardigheden. Dit onderscheid is erg belangrijk om te maken, omdat self-efficacy veel concreter en beter te ontwikkelen is dan zelfvertrouwen. Door succeservaringen op te doen binnen een specifieke taak, kan het geloof in eigen kunnen groeien, zonder dat dit direct iets zegt over hoe iemand zichzelf als persoon waardeert.

Mensen met een hoge self-efficacy stellen zichzelf hogere doelen, zijn gemotiveerder om deze doelen te bereiken en houden langer vol bij tegenslagen. Dit doen ze door problemen te zien als uitdagingen in plaats van bedreigingen, waardoor ze sneller kunnen herstellen na mislukkingen. Op de werkvloer zijn mensen met hoge self-efficacy dus erg waardevol: Werknemers die geloven in hun eigen kunnen, nemen sneller initiatief, staan open voor verandering en durven verantwoordelijkheid te nemen.

Optimisme - hoop - veerkracht - zelfvertrouwen

Optimisme - Hoop - Veerkracht - Zelfvertrouwen is een toegankelijk en praktisch boek dat laat zien hoe je beter omgaat met stress en tegenslagen. Gebaseerd op de positieve psychologie, leer je hoe je deze vier...

Bekijk op Bol.com

Self-efficacy en persoonlijke ontwikkeling

Ook binnen persoonlijke ontwikkeling is self-efficacy dus erg belangrijk. Zonder vertrouwen in jezelf en geloof dat verandering mogelijk is, zal je er nooit de tijd voor maken. Of het nu gaat om het verbeteren van communicatieve vaardigheden of het maken van een carrièreswitch, self-efficacy zorgt voor duurzame groei. Daarom wordt in coaching en begeleiding ook zo veel aandacht besteed aan het versterken van dit geloof in eigen kunnen. Dit gebeurt bijvoorbeeld door het opdelen van grote doelen in haalbare stappen, het reflecteren op eerdere successen en het expliciet maken van aanwezige kwaliteiten en vaardigheden.

De vier bronnen van self-efficacy

Volgens psycholoog Albert Bandura komt self-efficacy voort uit vier samenhangende bronnen. Deze bepalen samen in hoeverre iemand gelooft in zijn of haar eigen kunnen. De belangrijkste en meest invloedrijke bron is de eigen succeservaring: wanneer een moeilijke taak gelukt is, groeit je vertrouwen dat dit in de toekomst opnieuw mogelijk is. Herhaald falen kan dit vertrouwen dan weer aantasten. De volgende bron is plaatsvervangende ervaring: door leeftijdsgenoten, collega’s of vrienden te zien slagen, begin je te geloven dat jij het ook kan.

Een derde bron is verbale overtuiging, waarbij positieve feedback, aanmoediging en constructieve coaching het geloof in je eigen kunnen kan versterken. Deze bron kan je zeker op weg helpen, maar is meestal minder krachtig dan daadwerkelijke succeservaringen. Denk maar eens aan alle keren dat je vrienden of familie je proberen aan te moedigen, en jij bij jezelf denkt; “Ja ja, makkelijker gezegd dan gedaan”.

De laatste bron van self-efficacy zijn de fysiologische en emotionele reacties. Dit is wanneer jij je gevoelens van stress, angst of spanning opvat als een teken van het universum dat je het niet kan. Voel jij je daarentegen rustig en energiek? Dan kan het vertrouwen juist vergroten. Het leren herkennen en reguleren van deze emoties is daarom onwijs belangrijk voor het versterken van je self-efficacy.

De vier bronnen van self-efficacy uitgelegd

1. Succeservaringen: taken succesvol afronden en geloven dat het altijd zal lukken.
2. Plaatsvervangende ervaringen: geloven dat jij iets kan door anderen erin te zien slagen.
3. Verbale overtuiging: geloven dat je het kan dankzij positieve feedback en aanmoediging.
4. Fysiologische en emotionele reacties: het interpreteren en reguleren van stress, angst en energie niveaus.

De rol van self-efficacy in loopbaanontwikkeling

Self-efficacy heeft ook grote invloed op loopbaankeuzes en carrièreontwikkeling. Mensen met een hoge self-efficacy durven namelijk vaker te solliciteren op uitdagende functies, investeren in hun ontwikkeling en nemen regie over hun loopbaan. Ze zien zichzelf als actieve deelnemers aan hun carrière, in plaats van als passieve ontvangers van omstandigheden. Binnen een loopbaantraject wordt self-efficacy daarom vaak gezien als een gegarandeerd teken van slagen.

Wanneer iemand weer gaat geloven in zijn of haar eigen mogelijkheden, ontstaat ruimte voor nieuwe perspectieven, realistische doelen en concrete stappen richting passend werk. Het versterken van self-efficacy kan hierbij het verschil maken tussen blijven vastzitten en daadwerkelijk vooruitkomen.

Self-efficacy bij re-integratie en coaching

Is jouw self-efficacy nu erg aangetast door een langere tijd niet hebben kunnen werken door bijvoorbeeld ziekte, burn-out of ontslag? Dan kunnen twijfel, onzekerheid en angst voor falen snel het hervatten van werk in de weg staan. Juist in deze fase is het daarentegen zo belangrijk om stap voor stap het vertrouwen in eigen kunnen te herstellen. Professionals die een opleiding tot loopbaancoach en re-integratiecoach hebben gevolgd, kunnen jou gelukkig helpen door het creëren van succeservaringen, normaliseren van onzekerheid en helpen herinterpreteren van eerdere mislukkingen als leermomenten.

Hoe kun je self-efficacy vergroten?

Self-efficacy is geen vast gegeven, maar iets wat ontwikkeld en versterkt kan worden. Een effectieve manier is het stellen van concrete, haalbare doelen. Door kleine successen te behalen, groeit namelijk snel het vertrouwen om grotere stappen te zetten. Verder helpt het om bewust stil te staan bij eerdere prestaties en deze actief te erkennen. Weten dat het je al eens is gelukt is een grote motivator om opnieuw te proberen. Ook het leren van anderen kan bijdragen aan het vergroten van self-efficacy. Door te observeren hoe collega’s of rolmodellen omgaan met vergelijkbare uitdagingen, ontstaat inzicht in de mogelijke strategieën en oplossingen.

Blijf ook altijd reflecteren op jezelf: hoe interpreteer je tegenslagen, en welke betekenis geef je aan spanning of stress?

De veelzijdige self-efficacy betekenis reikt dus veel verder dan alleen het geloof in eigen kunnen. Het is een krachtig psychologische tool dat bepaalt hoe mensen omgaan met uitdagingen, veranderingen en tegenslagen. Door dus bewust te investeren in het versterken van je self-efficacy, kan je meer regie nemen over jouw eigen leven en loopbaan.