Imposter syndroom: betekenis en symptomen

Steeds meer mensen blijven zwaar twijfelen aan hun eigen kennis en kunnen. Zelfs wanneer ze aantoonbaar goed presteren en van buitenaf zelfverzekerd lijken, denken ze ieder moment door de mand te vallen. Misschien herken je dit gevoel ook. Alsof je jouw (zwaar verdiende) succes vooral aan toeval te danken hebt. Deze gevoelens ontstaan langzaam, vaak in periodes waarin je veel van jezelf vraagt. Een nieuwe functie, opleiding of project kan oude onzekerheden aanwakkeren en leiden tot imposter syndroom. Hierbij tel je jouw eigen succes minder dan je innerlijke twijfel. Terwijl anderen jouw prestaties zien, kijk jij vooral naar wat beter had gekund. In dit artikel lees je alles over de betekenis en symptomen van imposter syndroom en wat je er tegen kunt doen.

Wat is het imposter syndroom precies?

Het imposter syndroom verwijst naar het gevoel dat je jouw prestaties niet verdient. Je denkt dat anderen je overschatten, blijft wachten op het moment dat iemand ontdekt dat je eigenlijk niets kunt en zelfs als je resultaat boekt, voel je je ongemakkelijk. Je twijfelt constant aan jezelf, zelfs als er geen rede toe is. De term imposter syndroom werd eind jaren zeventig voor het eerst gebruikt en sindsdien duikt het begrip steeds vaker op in gesprekken over werk, studie of persoonlijke ontwikkeling. Het gaat vaak gepaard met perfectionisme of faalangst, wat zorgt voor druk van binnenuit. Je stelt hoge eisen aan jezelf en gelooft vervolgens niet dat je daar echt aan voldoet. Een vermoeiend patroon dus, wat je groei zal blijven belemmeren, hoeveel kansen je ook krijgt.

Mensen van alle leeftijden kunnen ermee te maken krijgen. Vooral bij veranderingen of verantwoordelijkheden steken de twijfels snel de kop op. Weten dat deze gevoelens een naam hebben, geeft daarentegen vaak al wat verlichting.

Overwin je imposter syndroom

Dit boek helpt je afrekenen met het imposter syndroom, oftewel het gevoel dat je je succes niet verdient. Je leert hoe het zich uit, wat je kunt doen als het de overhand krijgt en hoe...

Bekijk op Bol.com

Veelvoorkomende imposter syndroom symptomen

Twijfel je vaak of je iets wel goed genoeg doet, ook als anderen tevreden zijn? Dat kan wijzen op het imposter syndroom. Veel mensen voelen zich constant beoordeeld, zelfs zonder directe aanleiding en denken dat hun succes niet op eigen kracht komt, maar op geluk of gunst. Dat maakt het lastig om trots te zijn op wat ze bereiken. Je voelt je als het ware de memecoin binnen de cryptomarkt, een grapje dat nooit zo serieus wordt genomen als de competitie. Toch moet jij je realiseren, dat de beste meme coins tegenwoordig makkelijk kunnen concurreren met de rest.

Een ander terugkerend patroon binnen mensen met imposter syndroom, is perfectionisme. Je bent pas tevreden als iets foutloos is en zelfs het eindresultaat voelt vaak niet goed genoeg. Sommige mensen vermijden zelfs mogelijke nieuwe uitdagingen uit angst om te falen. Met andere woorden, door de faalangst werken ze hun eigen persoonlijke groei tegen, waardoor ze nooit zullen verbeteren. Deze negatieve cirkel is zeer vermoeiend en lastig te verlaten.

Afschuiven van complimenten: Een ander symptoom van imposter syndroom, zien we terug wanneer het aankomt op complimenteren. In plaats van blijdschap voel je ongemak, en wanneer iemand je een complimentje geeft, schuif je het van je af. Die neiging komt voort uit een diep gevoel van onzekerheid, dat jou verteld dat je zelfs een complimentje niet waard bent.

Herken je een of meerdere van deze symptomen? Dan is het tijd om aan de bel te trekken.

Waarom zoveel mensen hiermee worstelen

Vergelijkingen zijn overal. Je ziet ze online, op werk of binnen je sociale kring. Dit maakt het erg lastig om alleen naar je eigen pad te kijken, en kan maar net de reden zijn dat zo veel mensen last hebben van imposter syndroom tegenwoordig. Sociale media versterken dat gevoel. We stellen steeds hogere eisen aan onszelf, maar staan vervolgens nooit stil bij de omstandigheden van anderen. We zien successen, maar niet de weg ernaartoe. Niemand plaatst immers vrijwillig imperfecties op het internet. Kortom, we vergelijken ons met een vertekend beeld waar iedereen sneller, slimmer of beter lijkt te zijn, dan ze daadwerkelijk zijn. Geen wonder dat we het niet meer bij kunnen houden.

Ook de druk om te presteren zelf groeit. In opleidingen en werk wordt steeds meer van ons verwacht en we willen niet falen. Juist dat streven naar goedkeuring werkt onzekerheid mooi in de hand.

Imposter syndroom bij vrouwen

Vooral bij vrouwen komt het imposter syndroom veel voor, zeker waar zij minder vertegenwoordigd zijn. Denk aan leidinggevende functies, technische beroepen of academische kringen. Veel vrouwen voelen zich daar bekeken of moeten zich voortdurend bewijzen. Dat versterkt het idee dat ze hun plek niet écht verdienen. Zelfs als ze goed presteren, blijven ze twijfelen aan hun capaciteiten. Die onzekerheid komt niet voort uit gebrek aan talent, maar uit jarenlange patronen van onderschatting of stereotypering. Daardoor zien vrouwen hun succes soms als toeval, terwijl het daarentegen juist het resultaat is van inzet en kennis.

Wat helpt bij het herkennen en benoemen ervan?

Je hoeft je niet schuldig te voelen over je twijfels. Veel mensen ervaren die gevoelens, zeker in nieuwe situaties. Houdt daar dan ook rekening mee wanneer je jezelf vragen stel over hoe je met successen omgaat. Geloof je dat je ze verdient, of zoek je verklaringen buiten jezelf? Praat vervolgens met anderen. Door jouw ervaringen te delen, merk je snel dat je niet de enige bent. Je hoeft het niet zelf op te lossen, maar het helpt al om het patroon te benoemen. Het imposter syndroom maakt je kleiner dan je bent. Het vergroot je twijfels en overschaduwt je prestaties. Door die gevoelens te herkennen, zet je een stap naar meer rust.

Iedereen worstelt wel eens met onzekerheid. Dat maakt je niet minder waardevol. Integendeel: het laat zien dat je mens bent. De druk om te bewijzen dat je het waard bent, mag je langzaam loslaten. Blijf niet hangen in dat innerlijke stemmetje dat zegt dat je niet goed genoeg bent. Geef ruimte aan wie je bent, zonder oordeel. Stap voor stap, op jouw manier.