Vitamine D, een tekort en de symptomen ervan

vitamine D
12/07/2023
384

Vitamines zijn kleine, maar krachtige voedingsstoffen die ons lichaam nodig heeft om optimaal te functioneren. Ze spelen een cruciale rol bij het bevorderen van een goede gezondheid en het ondersteunen van verschillende lichaamsfuncties. Een van de belangrijkste vitamines die ons lichaam nodig heeft, is vitamine D. In dit blogartikel zullen we ontdekken waarom vitamines essentieel zijn, welke symptomen een vitamine D tekort teweeg brengt en op welke manier je jouw dagelijkse hoeveelheid aan vitamine D kunt suppleren. Lees snel verder.

vitamine D

Wat zijn vitamines

Vitamines zijn organische verbindingen die ons lichaam in kleine hoeveelheden nodig heeft om normaal te functioneren. Ze zijn essentiële voedingsstoffen die ons lichaam niet zelf kan aanmaken of in voldoende hoeveelheden kan produceren, waardoor we ze via voeding moeten binnenkrijgen. Vitamines spelen een belangrijke rol bij het bevorderen van een goede gezondheid en het ondersteunen van verschillende lichaamsfuncties.

Er zijn in totaal 13 verschillende vitamines, die zijn onderverdeeld in twee groepen: in water oplosbare vitamines en in vet oplosbare vitamines.

  • In water oplosbare vitamines omvatten vitamine C en de verschillende B-vitamines, zoals thiamine (B1), riboflavine (B2), niacine (B3), pantotheenzuur (B5), pyridoxine (B6), biotine (B7), foliumzuur (B9) en cobalamine (B12). Deze vitamines lossen op in water en kunnen niet langdurig in het lichaam worden opgeslagen. Ze worden regelmatig uitgescheiden via urine en moeten daarom regelmatig via voeding worden aangevuld.
  • In vet oplosbare vitamines zijn vitamine A, D, E en K. Deze vitamines lossen op in vetten en kunnen in het lichaam worden opgeslagen in vetweefsel en lever. Dit betekent dat ze langer kunnen worden opgeslagen in het lichaam en minder vaak via voeding moeten worden aangevuld.

Elke vitamine heeft zijn eigen specifieke functies en is betrokken bij verschillende lichaamsprocessen. Ze spelen een rol bij het vrijmaken van energie uit voedsel, de vorming en het onderhoud van weefsels, de ondersteuning van het immuunsysteem, de bevordering van de stofwisseling, de regulatie van hormonen en vele andere belangrijke functies. Zoals eerder benoemd zullen we in deze blog verder ingaan op vitamine D.

Vitamine D

Vitamine D is een in vet oplosbare vitamine die cruciaal is voor het bevorderen van de opname en het behoud van calcium en fosfor in het lichaam. Het wordt vaak de "zonneschijnvitamine" genoemd omdat ons lichaam het kan aanmaken wanneer onze huid wordt blootgesteld aan zonlicht. Vitamine D komt voor in verschillende vormen, maar de twee belangrijkste zijn vitamine D2 (ergocalciferol) en vitamine D3 (cholecalciferol). Vitamine D2 wordt voornamelijk aangetroffen in plantaardige bronnen, terwijl vitamine D3 voornamelijk wordt gesynthetiseerd in onze huid of kan worden verkregen via dierlijke bronnen.

Waar is vitamine D goed voor?

Vitamine D speelt een cruciale rol in het bevorderen van een goede gezondheid. Enkele belangrijke functies van vitamine D zijn:

Calciumabsorptie

Vitamine D is essentieel voor de opname van calcium in de darmen. Het zorgt ervoor dat calcium uit voedsel efficiënt kan worden opgenomen en gebruikt door het lichaam. Dit is belangrijk voor de ontwikkeling en het behoud van gezonde botten en tanden.

calcium

De belangrijkste aspecten van de calciumabsorptie waarbij vitamine D betrokken is, zijn:

  1. Verbetering van de opname in de darmen: Calcium wordt voornamelijk geabsorbeerd in de dunne darm. Vitamine D zorgt ervoor dat de cellen van de dunne darm calcium efficiënt kunnen opnemen uit voedsel en het in de bloedbaan kunnen transporteren. Zonder voldoende vitamine D kan de calciumabsorptie verminderd zijn, zelfs als er voldoende calcium in het dieet aanwezig is.
  2. Regulatie van calciumbindende eiwitten: Vitamine D reguleert de synthese van calciumbindende eiwitten in de darmcellen. Deze eiwitten, zoals calbindine, spelen een rol bij het transporteren van geabsorbeerd calcium van de darm naar de bloedbaan. Vitamine D helpt bij de productie van deze eiwitten, waardoor calcium efficiënter kan worden opgenomen en gebruikt door het lichaam.
  3. Bevordering van calciumopname in de nieren: Naast de darmen, speelt vitamine D ook een rol bij de opname van calcium in de nieren. Het bevordert de reabsorptie van calcium in de niertubuli, waardoor het verlies van calcium in de urine wordt verminderd. Hierdoor kan het lichaam calcium beter vasthouden en de calciumniveaus handhaven.
  4. Regulatie van de calcium-homeostase: Vitamine D is betrokken bij de regulatie van de calcium-homeostase in het lichaam. Het werkt samen met andere hormonen, zoals parathyroïd hormoon (PTH), om ervoor te zorgen dat de calciumspiegels in het bloed binnen een nauw bereik worden gehandhaafd. Dit is essentieel voor de normale werking van het zenuwstelsel, de spieren en andere lichaamsprocessen die calcium vereisen.

Kortom, vitamine D is essentieel voor het bevorderen van de opname en het behoud van calcium in het lichaam. Het zorgt ervoor dat calcium efficiënt wordt geabsorbeerd in de darmen en nieren, en het speelt een rol bij het handhaven van de calcium-homeostase. Het is belangrijk om voldoende vitamine D-spiegels te hebben om ervoor te zorgen dat het lichaam calcium effectief kan gebruiken voor sterke botten, tanden en andere lichaamsprocessen.

Botgezondheid

Vitamine D speelt een cruciale rol bij het handhaven van een gezonde botdichtheid en het bevorderen van botgroei. Het helpt bij het reguleren van het evenwicht tussen de opbouw en afbraak van botweefsel, wat essentieel is om osteoporose en botverlies te voorkomen.

Spierfunctie

Vitamine D is betrokken bij het behoud van gezonde spieren en het bevorderen van een goede spierfunctie. Het helpt bij het reguleren van de spiercontractie en draagt bij aan de algehele spierkracht en prestaties. Vitamine D kan dus een rol spelen bij het voorkomen van spierverlies, vooral bij oudere volwassenen. Veroudering gaat vaak gepaard met een afname van de spiermassa en -functie, wat kan leiden tot spierzwakte en een verhoogd risico op vallen en fracturen. Vitamine D kan hiernaast ook helpen bij het behoud van de spiermassa en het verminderen van het risico op spierverlies bij oudere volwassenen. Daarnaast kan Vitamine D ook bijdragen aan het bevorderen van een snel herstel van spierschade na intense fysieke activiteit of letsel. Het kan helpen bij het verminderen van ontstekingen en het bevorderen van het herstelproces van de spieren.

Immuniteit

Vitamine D speelt een rol bij het ondersteunen van een gezond immuunsysteem. Het helpt het lichaam bij het bestrijden van infecties en ontstekingen. Vitamine D kan ontstekingsreacties verminderen en het immuunsysteem helpen om infecties effectiever te bestrijden.
Hier zijn enkele manieren waarop vitamine D het immuunsysteem kan beïnvloeden:

  • Versterking van de immuunrespons: Vitamine D kan de productie en activiteit van verschillende immuuncellen stimuleren, zoals T-cellen, B-cellen en macrofagen. Deze cellen spelen een cruciale rol bij het identificeren en bestrijden van ziekteverwekkers. Door het stimuleren van de immuunrespons kan vitamine D helpen bij het efficiënt bestrijden van infecties.
  • Modulatie van ontstekingsreacties: Vitamine D heeft ontstekingsremmende eigenschappen en kan ontstekingsreacties in het lichaam verminderen. Ontsteking is een normale reactie van het immuunsysteem op infecties, maar overmatige of langdurige ontsteking kan schadelijk zijn. Vitamine D kan helpen bij het reguleren van ontstekingsprocessen en het handhaven van een gezonde immuunrespons.
  • Antimicrobiële activiteit: Vitamine D kan antimicrobiële eigenschappen hebben, wat betekent dat het rechtstreeks kan helpen bij het doden of remmen van de groei van ziekteverwekkers zoals bacteriën en virussen. Dit kan bijdragen aan de verdediging van het lichaam tegen infecties.
  • Auto-immuunziekten: Vitamine D kan een rol spelen bij het voorkomen of verminderen van auto-immuunziekten, waarbij het immuunsysteem abnormaal reageert en gezonde lichaamsweefsels aanvalt. Onderzoek suggereert dat vitamine D kan helpen bij het reguleren van de immuunrespons en het verminderen van de ontsteking die geassocieerd is met auto-immuunziekten.

Hormoonregulatie

Vitamine D is belangrijk voor de regulatie van verschillende hormonen in het lichaam. Het kan helpen bij het handhaven van een gezonde hormonale balans, wat van invloed kan zijn op verschillende lichaamsprocessen, waaronder de groei en ontwikkeling, het metabolisme en de stemming. Er is enig bewijs dat een tekort aan vitamine D kan bijdragen aan stemmingsstoornissen zoals een burn-out en depressie. Verschillende onderzoeken hebben een verband gevonden tussen lage vitamine D-spiegels en een verhoogd risico op depressieve symptomen. Een mogelijke reden voor dit verband is dat vitamine D invloed heeft op de productie en werking van bepaalde neurotransmitters, zoals serotonine. Serotonine is een chemische stof in de hersenen die een rol speelt bij het reguleren van stemmingen. Lage niveaus van serotonine worden geassocieerd met depressie. Vitamine D kan de aanmaak en activiteit van serotonine in de hersenen bevorderen, waardoor het een rol kan spelen bij het reguleren van stemmingen.

Gezondheid van het cardiovasculaire systeem

Onderzoeken suggereren dat vitamine D een rol kan spelen bij het handhaven van een gezond cardiovasculair systeem. Het kan helpen bij het reguleren van de bloeddruk, het verminderen van ontstekingen en het bevorderen van een gezonde hartfunctie.

Vitamine D heeft invloed op het renine-angiotensine-aldosteron systeem, een belangrijk systeem dat betrokken is bij de regulering van de bloeddruk. Vitamine D kan de activiteit van renine remmen, wat resulteert in een verminderde productie van angiotensine II, een hormoon dat de bloedvaten vernauwt en de bloeddruk verhoogt. Door het reguleren van dit systeem kan vitamine D helpen bij het handhaven van een gezonde bloeddruk.

Hiernaast heeft vitamine D ontstekingsremmende eigenschappen en kan het helpen bij het verminderen van ontstekingsreacties in het lichaam. Chronische ontsteking wordt geassocieerd met verschillende hart- en vaatziekten. Vitamine D kan helpen bij het remmen van ontstekingsprocessen door de productie van ontstekingsbevorderende moleculen te verminderen en de productie van ontstekingsremmende moleculen te bevorderen. Dit kan bijdragen aan het verminderen van ontsteking en het bevorderen van een gezonde hartfunctie. En als laatste heeft Vitamine D invloed op de hartspiercellen en kan bijdragen aan het handhaven van een gezonde hartspierfunctie. Het kan de contractiliteit (samentrekking) van de hartspier verbeteren en helpen bij het handhaven van een gezond hartritme. Vitamine D kan ook beschermende effecten hebben op de hartcellen, waardoor ze beter bestand zijn tegen schade en stress.

Het is belangrijk op te merken dat het verband tussen vitamine D en hartgezondheid nog steeds actief wordt onderzocht, en de precieze mechanismen zijn nog niet volledig begrepen. Vitamine D-deficiëntie is geassocieerd met een verhoogd risico op hart- en vaatziekten, maar meer onderzoek is nodig om de exacte rol en de optimale niveaus van vitamine D voor hartgezondheid te bepalen. Het handhaven van voldoende vitamine D-spiegels, samen met een gezonde levensstijl en medisch advies, kan bijdragen aan een gezond hart en de preventie van hart- en vaatziekten.

Waar zit vitamine D in?

Hoewel zonlicht de belangrijkste bron van vitamine D is, kan het ook worden verkregen via voeding en supplementen. Voedingsmiddelen die natuurlijk vitamine D bevatten, zijn onder andere vette vis (zoals zalm, makreel en tonijn), eierdooiers, lever en verrijkte zuivelproducten.

Wanneer de huid wordt blootgesteld aan de zon, kan het lichaam vitamine D synthetiseren. Blootstelling aan zonlicht gedurende 10-30 minuten per dag, afhankelijk van factoren zoals de locatie, het seizoen, het huidtype en het tijdstip van de dag, kan helpen bij het aanmaken van vitamine D in de huid.

Richard de Leth is een bekende Nederlandse gezondheidscoach en auteur. Hij benadrukt het belang van de natuurlijke aanmaak van vitamine D door middel van blootstelling aan zonlicht. Richard de Leth ondersteunt het idee dat zonlicht de belangrijkste en meest natuurlijke bron van vitamine D is. Hij moedigt mensen aan om regelmatig naar buiten te gaan en zonlicht op hun huid te krijgen om de aanmaak van vitamine D te stimuleren.

vitamine D

Volgens Richard de Leth is het belangrijk om te beseffen dat de huidige levensstijl en het moderne binnenleven de blootstelling aan zonlicht aanzienlijk hebben verminderd. Veel mensen brengen het grootste deel van hun tijd binnen door, hebben bedekkende kleding of gebruiken zonnebrandcrème, waardoor de absorptie van zonlicht wordt belemmerd. Dit kan leiden tot een verhoogd risico op een vitamine D-tekort.

Om de natuurlijke aanmaak van vitamine D te bevorderen, raadt Richard de Leth aan om dagelijks 15-30 minuten onbeschermd in de zon te zijn. Hij adviseert om tijdens deze periode de zonnestralen op de huid te laten komen zonder het gebruik van zonnebrandcrème, omdat zonnebrandcrème de opname van vitamine D kan blokkeren. Hij benadrukt echter ook het belang van verstandige blootstelling aan de zon en het vermijden van overmatige blootstelling om zonnebrand en huidbeschadiging te voorkomen.

Richard de Leth moedigt ook aan om, indien nodig, aanvullende vitamine D-supplementen te gebruiken, vooral tijdens de wintermaanden wanneer de blootstelling aan zonlicht beperkter is. Hij benadrukt echter dat voeding en zonlicht de voorkeursbronnen van vitamine D moeten zijn, en dat supplementen alleen moeten worden gebruikt als aanvulling op een gezonde levensstijl en een evenwichtige voeding.

Het is nu wel duidelijk dat zonlicht de balngrijkste bron is voor de dagelijkse hoeveelheid vitamine D, maar ook vette vis, eierdooiers en lever (orgaanvlees) zijn goede voedingsbronnen van vitamine D. Voorbeelden van vette vis die rijk zijn aan vitamine D zijn zalm, makreel, tonijn, haring en forel. Het wordt aanbevolen om twee tot drie porties vette vis per week te consumeren om voldoende vitamine D binnen te krijgen. Eieren bevatten ook vitamine D, voornamelijk in de eierdooiers. Het is echter belangrijk op te merken dat de vitamine D-inhoud in eieren kan variëren, afhankelijk van de voeding van de kippen. Orgaanvlees, zoals lever, kan een goede bron van vitamine D zijn. Lever van bijvoorbeeld runderen of kippen bevat vitamine D, maar het is belangrijk om op te merken dat lever ook rijk is aan cholesterol, dus het moet met mate worden geconsumeerd.

Naast deze specifieke voedingsmiddelen zijn er ook verrijkte voedingsmiddelen verkrijgbaar. Veel voedingsmiddelen, zoals zuivelproducten, plantaardige melk, ontbijtgranen en vruchtensappen, worden verrijkt met vitamine D. Deze producten zijn speciaal behandeld om vitamine D toe te voegen, waardoor ze een bron van deze vitamine worden.

Wanneer heb je een vitamine D tekort?

Een vitamine D-tekort wordt gedefinieerd als een situatie waarin de vitamine D-spiegels in het lichaam onder de aanbevolen niveaus liggen. De vitamine D-waarden in het bloed worden gemeten aan de hand van de concentratie van 25-hydroxyvitamine D, ook wel aangeduid als 25(OH)D. Dit is de opslagvorm van vitamine D in het lichaam. De gemeten waarden van 25(OH)D worden uitgedrukt in nanomol per liter (nmol/L) of in nanogram per milliliter (ng/mL).

Over het algemeen worden de volgende richtlijnen gebruikt om een vitamine D-tekort vast te stellen:

  1. Deficiëntie: Een 25(OH)D-waarde lager dan 30 nmol/L (12 ng/mL) wordt beschouwd als een ernstig vitamine D-tekort.
  2. Insufficiëntie: Een 25(OH)D-waarde tussen 30 en 50 nmol/L (12-20 ng/mL) wordt beschouwd als een matig vitamine D-tekort of insufficiëntie.
  3. Voldoende: Een 25(OH)D-waarde tussen 50 en 125 nmol/L (20-50 ng/mL) wordt beschouwd als voldoende voor de meeste mensen.
  4. Mogelijke toxiciteit: Een 25(OH)D-waarde hoger dan 125 nmol/L (50 ng/mL) kan duiden op een teveel aan vitamine D in het lichaam, wat kan leiden tot toxiciteit.

Symptomen van een tekort aan vitamine D

Een tekort aan vitamine D kan leiden tot verschillende gezondheidsproblemen. Enkele veelvoorkomende symptomen van een tekort aan vitamine D zijn:

  1. Vermoeidheid en zwakte
  2. Spier- en gewrichtspijn
  3. Verlaagde weerstand tegen infecties
  4. Botpijn en verhoogd risico op fracturen
  5. Depressie en stemmingsstoornissen
  6. Vertraagde wondgenezing

Het belang van vitamine D-suppletie

Hoewel zonlicht de belangrijkste bron van vitamine D is, kunnen veel mensen moeite hebben om voldoende vitamine D uit zonlicht en voeding te halen. Vooral mensen met een donkere huidskleur, ouderen, mensen die weinig tijd buiten doorbrengen of mensen die zich volledig bedekken om religieuze redenen, hebben een verhoogd risico op een vitamine D-tekort. In dergelijke gevallen kan vitamine D-suppletie aanbevolen worden.

Enkele voorbeelden van goede vitamine D-suppletie zijn:

  1. Vitamine D3 (cholecalciferol): Dit is de meest voorkomende en goed opneembare vorm van vitamine D-supplement. Het is vergelijkbaar met de vorm van vitamine D die door het lichaam wordt geproduceerd wanneer de huid wordt blootgesteld aan zonlicht. Het is beschikbaar in verschillende doseringen, zoals 1000 IE (Internationale Eenheden), 2000 IE, 5000 IE en hoger. De dosering kan worden aangepast op basis van de individuele behoeften en de aanbevelingen van een gezondheidsdeskundige. De beste vitamine D3 Cholecalciferol vind je hieronder!
  2. Vitamine D2 (ergocalciferol): Dit is een andere vorm van vitamine D-supplement, maar het wordt minder efficiënt opgenomen dan vitamine D3. Vitamine D2 wordt meestal gewonnen uit plantaardige bronnen en wordt soms gebruikt in vegetarische of veganistische vitamine D-supplementen.
  3. Combinatiesupplementen: Soms worden vitamine D-supplementen gecombineerd met andere voedingsstoffen, zoals calcium, magnesium of vitamine K2. Deze combinaties kunnen gunstig zijn, vooral voor degenen die ook hun inname van deze voedingsstoffen willen verhogen.

Conclusie

In dit blogartikel hebben we ontdekt dat vitamines essentiële voedingsstoffen zijn die ons lichaam nodig heeft om optimaal te functioneren. Ze spelen een cruciale rol bij het bevorderen van een goede gezondheid en ondersteunen verschillende lichaamsfuncties. We hebben ons met name gericht op vitamine D, een in vet oplosbare vitamine die essentieel is voor het bevorderen van de opname en het behoud van calcium en fosfor in het lichaam.

Vitamine D heeft diverse belangrijke functies. Het speelt een essentiële rol bij de calciumabsorptie, waardoor het helpt bij het behoud van gezonde botten en tanden. Bovendien draagt vitamine D bij aan de gezondheid van de spieren en het immuunsysteem. Het kan helpen bij het reguleren van de bloeddruk, het verminderen van ontstekingen en het bevorderen van een gezonde hartfunctie. Vitamine D is ook betrokken bij de hormoonregulatie, wat een impact kan hebben op de stemming en het algehele welzijn.

Hoewel zonlicht de belangrijkste bron van vitamine D is, kunnen voeding en supplementen ook bijdragen aan voldoende vitamine D-spiegels in het lichaam. Vette vis, eierdooiers, lever en verrijkte zuivelproducten zijn enkele voorbeelden van voedingsmiddelen die vitamine D bevatten. Daarnaast benadrukt Richard de Leth, een bekende Nederlandse gezondheidscoach, het belang van zonlicht als natuurlijke bron van vitamine D. Hij adviseert regelmatige blootstelling aan zonlicht zonder zonnebrandcrème, met inachtneming van verstandige blootstellingsrichtlijnen.

vitamine D

Als aanvulling op zonlicht en voeding kunnen vitamine D-supplementen worden gebruikt om een tekort aan vitamine D aan te vullen. Vitamine D3 (cholecalciferol) is de meest voorkomende vorm van vitamine D-supplement en wordt goed opgenomen in het lichaam. Vitamine D2 (ergocalciferol) is een alternatieve vorm die voornamelijk wordt gebruikt in plantaardige supplementen. Combinatiesupplementen met andere nutriënten zoals calcium, magnesium of vitamine K2 kunnen ook gunstig zijn.

Het is belangrijk om te beseffen dat een vitamine D-tekort verschillende gezondheidsproblemen kan veroorzaken, zoals vermoeidheid, spierzwakte, verlaagde weerstand tegen infecties en stemmingsstoornissen. Het handhaven van voldoende vitamine D-spiegels is dus essentieel voor een goede gezondheid.

Kortom, vitamine D is een belangrijke vitamine met diverse functies in het lichaam. Het is essentieel voor het behoud van gezonde botten, spieren, immuunsysteem en hartfunctie. Zorg voor voldoende zonlicht, evenwichtige voeding en overleg met een gezondheidsdeskundige om ervoor te zorgen dat je jouw dagelijkse behoefte aan vitamine D vervult en een optimale gezondheid bevordert.

Naast dat zonlicht een belangrijke bron voor de aanmaak van Vitamine D in ons lichaam is, gaat het ook een steeds meer een belangrijke rol spelen in het opwekken van energie in de thuissituatie om zo ook onze energielasten te verlagen en bewust om te gaan met het milieu. Heb jij al zonnepanelen en ga je dus ook bewust om met het milieu? Zo niet, kijk eens op de site van sunny.nu en laat je inspireren.

Lees ook hier onze blog over medicinale paddenstoelen en hun werkingen.

Over de auteur

Kiona Lousberg

Heii, ik ben Kiona Lousberg. Op Mindsetters deel ik mijn inzichten en ervaringen. Iedereen heeft een eigen verhaal, het leven kent leuke maar ook minder leuke momenten. Zo heeft iedereen wel eens in een diep dal gezeten en…

Alle artikelen van Kiona Lousberg

Boek van de week

Nieuwsbrief

Schrijf je in voor de inspiratiemail van Mind Setters

Blijf op de hoogte

Wij houden je op de hoogte van het laatste nieuws voor persoonlijk ontwikkeling en groei. 
Meld je aan voor onze nieuwsbrief en mis geen enkel bericht!
© Mindsetters - 2024
Made with
Web Wings
chevron-down